Tưởng niệm 717 năm ngày Đức Phật hoàng Trần Nhân Tông nhập Niết bàn
Tối 21/12, Trường Trung cấp Phật học Hải Dương, chùa Đống Cao (Tổ dân phố Khuê Liễu, phường Tân Hưng, TP Hải Phòng) đã cử hành lễ tưởng niệm 717 năm ngày đức Phật hoàng Trần Nhân Tông nhập Niết bàn (1/11 âm lịch). Dự chương trình có đồng chí Phùng Thị Nền – UVBTV, Chủ tịch Ủy ban MTTQ phường Tân Hưng. Thượng tọa Thích Thanh Vân - Ủy viên Hội đồng Trị sự, Phó Trưởng ban Nghi lễ Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo TP Hải Phòng chủ trì buổi lễ.
Tại buổi lễ, các đại biểu, tăng ni Phật tử đã ôn lại tiểu sử, hành trạng của đức vua – Phật hoàng Trần Nhân Tông, dâng hương tưởng niệm những công lao của ngài với Đạo pháp và dân tộc.
Theo các thư tịch, Phật hoàng Trần Nhân Tông sinh năm 1258, tên huý Trần Khâm, là con trưởng của vua Trần Thánh Tông và Thái hậu Nguyên Thánh Thiên Cảm. Từ thưởi thiếu niên, Ngài đã tinh thông Tam giáo, giác ngộ Phật pháp khi học đạo cùng Tuệ Trung Thượng sĩ. Năm 20 tuổi, Ngài được vua cha truyền ngôi Hoàng đế và trực tiếp lãnh đạo quân dân Đại Việt hai lần chiến thắng giặc Nguyên năm 1285 và 1288. Thời bình, vua Trần Nhân Tông thi hành nhiều chính sách khoan hòa, nêu cao tinh thần hòa hợp hòa giải, trị quốc an dân, quy tụ người tài đức. Năm 1293, Ngài nhường ngôi cho con là Trần Anh Tông. Đất nước thanh bình, năm 1299, Trần Nhân Tông từ bỏ ngôi báu, rời đến núi Yên Tử xuất gia tu hành. Ngài đã hợp nhất 3 dòng thiền Tỳ Li Đa Lưu Chi, Vô Ngôn Thông, Thảo Đường, sáng lập thiền pháp Trúc Lâm với tư tưởng nhập thế như “Cư trần lạc Đạo”, “Hòa quang đồng trần”. Đức Phật hoàng đã đi nhiều địa phương trong và ngoài nước giảng pháp, khuyên nhân dân tu Thập thiện, dẹp bỏ tệ nạn dị đoan…
Truyền thuyết dân gian tại địa phương truyền tụng: vào năm Giáp Thìn (1304) niên hiệu Hưng Long thứ 12 (đời vua Trần Anh Tông), trong một chuyến du hoá qua trấn Hải Dương, đức Điều Ngự Giác hoàng Trần Nhân Tông đã dừng chân tại làng Sếu, thấy thế đất “Hoàng quy vọng nguyệt, phượng vũ lân triều” (rùa vàng ngắm trăng, phượng múa lân chầu), nhận ra thế đất nơi đây sẽ sản sinh ra hiền tài nguyên khí, Ngài đã khuyến hoá dân “Cải từ vi tự” (chuyển đền thành chùa). Từ đây “Đống Cao địa kỳ” trở thành “Đống Cao thiền tự” - ngôi chùa gắn liền với Thiền phái Trúc Lâm thời Trần - Thiền phái Trúc Lâm - Lâm Tế thời Hậu Lê. Tổ đình Đống Cao tự trở thành nơi thờ Phật, là nơi Trúc Lâm Điều Ngự đem giáo lý Phật Đà truyền dạy cho dân chúng.
Ngày 1 tháng 11 năm Mậu Thân – 1308, Phật hoàng Trần Nhân Tông nhập diệt tại am Ngoạ Vân, Yên Tử, hưởng thọ 51 tuổi. Trong những năm gần đây, cùng với các nghi lễ truyền thống như Phật đản, Vu Lan; ngày đức Phật hoàng Trần Nhân Tông nhập Niết Bàn đã trở thành Đại lễ của Phật giáo Việt Nam. Đây là dịp tôn vinh những giá trị nhân văn , tinh thần dân tộc của tư tưởng Thiền Trúc Lâm – một dòng thiền mang đậm bản sắc văn minh Đại Việt. Đại lễ cũng là dịp để tăng ni, Phật tử và nhân dân ôn lại, thấm nhuần tư tưởng nhập thế của Phật hoàng Trần Nhân Tông; hun đúc tinh thần yêu nước, lòng từ bi, vị tha, hướng con người tới đời sống “tốt đời, đẹp đạo”.
Thông qua lễ tưởng niệm, Trường Trung cấp Phật học Hải Dương, tổ đình Đống Cao tiếp tục phát huy vai trò là trung tâm sinh hoạt tôn giáo, văn hóa của địa phương, góp phần gìn giữ, lan tỏa những giá trị lịch sử, văn hóa, tâm linh của Thiền phái Trúc Lâm trong đời sống đương đại.